ლექცია 05 · V კვირაLecture 05 · Week V

ჩაშენებული
ფუნქციებიBuilt-in
functions

რიცხვებთან სამუშაო ფუნქციები და მეთოდები · მოდული math · შემთხვევითი რიცხვები Functions for working with numbers · the math module · random numbers

გამეორება · ლექციები 03–04Review · lectures 03–04

შემოწმება — 8 კითხვაCheck yourself — 8 questions

ცნებაConcept

ფუნქცია — „შავი ყუთი“A function is a black box

იღებს არგუმენტს, აბრუნებს შედეგს. როგორ აკეთებს — შენი საზრუნავი არაა.

It takes an argument and returns a result. How it does that is not your concern.

result = len("გამარჯობა")
#        ↑         ↑
#     function  argument
print(result)      # 9

შენს საკუთარ ფუნქციებს — VI კვირაზე. Your own functions come in week VI.

რიცხვებიNumbers

ჩაშენებული ფუნქციები რიცხვებისთვისBuilt-in functions for numbers

მოდულიModule

math — მათემატიკური ფუნქციებიmath — mathematical functions

import math

print(math.sqrt(16))        # 4.0     square root
print(math.ceil(4.1))       # 5       round up
print(math.floor(4.9))      # 4       round down
print(math.trunc(-4.9))     # -4      drop the fraction
print(math.factorial(5))    # 120     factorial
print(math.gcd(12, 18))     # 6       greatest common divisor

print(math.pi)              # 3.141592653589793
print(math.e)               # 2.718281828459045

print(math.log(100, 10))    # 2.0     logarithm
print(math.log10(1000))     # 3.0
print(math.exp(1))          # 2.718…

მოდულიModule

math — ტრიგონომეტრია და გრადუსებიmath — trigonometry and degrees

import math

# trigonometric functions work in radians!
angle_deg = 90
angle_rad = math.radians(angle_deg)

print(math.sin(angle_rad))       # 1.0
print(math.cos(0))               # 1.0
print(math.degrees(math.pi))     # 180.0

# circumference and area of a circle
r = 5
print(f"სიგრძე:  {2 * math.pi * r:.2f}")
print(f"ფართობი: {math.pi * r ** 2:.2f}")

# distance between two points
print(math.hypot(3, 4))          # 5.0
print(math.dist((0, 0), (3, 4))) # 5.0

იმპორტიImports

იმპორტის სამი ფორმაThree forms of import

# 1. the whole module — the most common and the clearest
import math
print(math.sqrt(16))

# 2. specific names
from math import sqrt, pi
print(sqrt(16), pi)

# 3. a short alias
import math as m
print(m.sqrt(16))

დეტალურად მოდულებსა და პაკეტებს — XV კვირაზე. Modules and packages in depth — week XV.

მოდულიModule

random — შემთხვევითი რიცხვებიrandom — random numbers

import random

print(random.random())          # 0.0 ≤ x < 1.0
print(random.randint(1, 6))     # 1..6 — both ends included!
print(random.randrange(0, 10, 2))  # 0,2,4,6,8

print(random.uniform(1.5, 3.5)) # a float in the range

colors = ["წითელი", "მწვანე", "ლურჯი"]
print(random.choice(colors))         # one element
print(random.sample(colors, 2))      # two, without repeats

random.shuffle(colors)               # shuffle in place
print(colors)

თეორიაTheory

ფსევდო-შემთხვევითობაPseudo-randomness

კომპიუტერს „ნამდვილი“ შემთხვევითობა არ შეუძლია — ის ალგორითმით ითვლის მიმდევრობას, რომელიც შემთხვევითს ჰგავს.

A computer cannot produce “true” randomness — it computes, by algorithm, a sequence that merely looks random.

import random

random.seed(42)
print(random.randint(1, 100))   # 82
print(random.randint(1, 100))   # 15

random.seed(42)                  # back to the same point
print(random.randint(1, 100))   # 82 — identical!
print(random.randint(1, 100))   # 15

პრაქტიკაPractice

თამაში — გამოიცანი რიცხვიA game — guess the number

import random

secret = random.randint(1, 100)
attempts = 0

print("გამოიცანი რიცხვი 1-დან 100-მდე")

while True:
    guess = int(input("შენი ვარიანტი: "))
    attempts += 1

    if guess < secret:
        print("მეტია ↑")
    elif guess > secret:
        print("ნაკლებია ↓")
    else:
        print(f"სწორია! {attempts} ცდაში გამოიცანი")
        break

ინსტრუმენტიTool

როგორ გავიგოთ, რა შეუძლია მოდულსHow to find out what a module can do

import math

print(dir(math))        # a list of every name
help(math.sqrt)         # documentation for one function
print(math.sqrt.__doc__)

Help on built-in function sqrt in module math: sqrt(x, /) Return the square root of x.

შემაჯამებელიWrap-up

რა უნდა დაგამახსოვრდესWhat to remember

• ჩაშენებული ფუნქციები იმპორტს არ საჭიროებს: abs, round, pow, divmod, min, max, sum
• math — sqrt, ceil, floor, factorial, gcd, pi, log; ტრიგონომეტრია რადიანებში
• random — random(), randint(a, b) (b შედის!), choice, shuffle, sample
• seed() შედეგს განმეორებადს ხდის
• იმპორტი: import math · from math import sqrt · import math as m; import * — არასდროს
• უცნობი ფუნქცია — help() და dir()

• Built-ins need no import: abs, round, pow, divmod, min, max, sum
• math — sqrt, ceil, floor, factorial, gcd, pi, log; trigonometry works in radians
• random — random(), randint(a, b) (b included!), choice, shuffle, sample
• seed() makes results reproducible
• Imports: import math · from math import sqrt · import math as m; never import *
• For an unfamiliar function — help() and dir()