ლექცია 09 · IX კვირაLecture 09 · Week IX

ფაილებთან
მუშაობაWorking with
files

ფაილიდან კითხვა · ფაილში ჩაწერა · მანიპულირების ფუნქციები Reading from files · writing to files · file operations

დღეს ასევე: შუალედური გამოცდის შედეგების განხილვა Also today: going over the midterm results

მოტივაციაMotivation

რატომ გვჭირდება ფაილებიWhy we need files

პროგრამის დასრულებისას ყველა ცვლადი ქრება. ფაილი — ერთადერთი გზა, მონაცემი „გადარჩეს“.

When a program ends, every variable disappears. A file is the only way for data to survive.

საფუძველიFundamentals

open() და რეჟიმებიopen() and its modes

f = open("data.txt", "r", encoding="utf-8")
#         file        mode  encoding

სწორი სტილიGood style

with ... as — კონტექსტის მენეჯერიwith ... as — the context manager

f = open("data.txt", "r", encoding="utf-8")
content = f.read()
f.close()          # what if you forget?
                   # what if it fails halfway?

with open("data.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
    content = f.read()

# the file is already closed here — automatically
print(content)

with ... as ინსტრუქციას სიღრმისეულად XII კვირაზე დავუბრუნდებით — ის შეცდომების დამუშავებასთანაა დაკავშირებული. We return to with ... as in depth in week XII — it belongs with error handling.

კრიტიკული დეტალიA critical detail

encoding="utf-8" — ქართულისთვის სავალდებულოencoding="utf-8" — mandatory for non-ASCII text

# ⚠ on Windows the default encoding is not UTF-8
with open("names.txt", "r") as f:      # risky!
    print(f.read())
# UnicodeDecodeError, or boxes instead of letters

# ✓ always state it
with open("names.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
    print(f.read())

კითხვაReading

ოთხი გზა წასაკითხადFour ways to read

ნინო 92
გიორგი 78
ანა 85

with open("students.txt", encoding="utf-8") as f:
    text = f.read()          # everything as one string
print(text)

with open("students.txt", encoding="utf-8") as f:
    line = f.readline()      # a single line
print(line)                  # "ნინო 92\n"

with open("students.txt", encoding="utf-8") as f:
    lines = f.readlines()    # a list of lines
print(lines)                 # ['ნინო 92\n', 'გიორგი 78\n', ...]

# ✓ the best way — loop over the file directly
with open("students.txt", encoding="utf-8") as f:
    for line in f:
        print(line.strip())

ჩაწერაWriting

ფაილში ჩაწერაWriting to a file

# "w" — from scratch (the old contents are erased)
with open("output.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write("პირველი ხაზი\n")      # the \n is yours to add!
    f.write("მეორე ხაზი\n")

# "a" — append at the end
with open("output.txt", "a", encoding="utf-8") as f:
    f.write("მესამე ხაზი\n")

# several lines at once
lines = ["ერთი\n", "ორი\n", "სამი\n"]
with open("output.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.writelines(lines)

# print() straight into a file
with open("report.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    print("ანგარიში", file=f)
    print(f"ჯამი: {100:.2f}", file=f)

ფაილის გზაFile paths

სად ეძებს Python ფაილსWhere Python looks for a file

# a relative path — from the current folder
open("data.txt")
open("files/data.txt")
open("../data.txt")          # one level up

# an absolute path
open(r"C:\Users\K\data.txt")     # r — a raw string!
open("C:/Users/K/data.txt")      # or forward slashes
open("/home/user/data.txt")      # Linux / macOS

from pathlib import Path

p = Path("data") / "students.txt"    # OS-independent
print(p.exists())
print(p.suffix)                       # .txt
text = p.read_text(encoding="utf-8")  # one line!
p.write_text("ახალი შიგთავსი", encoding="utf-8")

მანიპულირებაFile operations

ფაილებზე ოპერაციებიOperating on files

import os

print(os.path.exists("data.txt"))    # does it exist?
print(os.path.getsize("data.txt"))   # size in bytes
print(os.path.abspath("data.txt"))   # the full path
print(os.path.basename("a/b/c.txt")) # c.txt
print(os.path.splitext("c.txt"))     # ('c', '.txt')

os.rename("old.txt", "new.txt")      # rename
os.remove("temp.txt")                # delete — irreversible!

os.mkdir("reports")                  # create a folder
print(os.listdir("."))               # what is in the folder

if os.path.exists("data.txt"):
    with open("data.txt", encoding="utf-8") as f:
        print(f.read())
else:
    print("ფაილი ვერ მოიძებნა")

პრაქტიკაPractice

ტექსტური მონაცემების დამუშავებაProcessing text data

ნინო,92
გიორგი,78
ანა,85
ლევანი,61

total = 0
count = 0
best_name = ""
best_score = -1

with open("grades.txt", encoding="utf-8") as f:
    for line in f:
        line = line.strip()
        if not line:              # skip blank lines
            continue

        name, score = line.split(",")
        score = int(score)

        total += score
        count += 1

        if score > best_score:
            best_score = score
            best_name = name

print(f"სტუდენტი: {count}")
print(f"საშუალო:  {total / count:.2f}")
print(f"საუკეთესო: {best_name} ({best_score})")

სრული მაგალითიFull example

ჩანაწერების დამატება და ანგარიშის შექმნაAdding records and producing a report

FILE = "grades.txt"


def add_record():
    name = input("სახელი: ").strip()
    score = input("ქულა: ").strip()

    with open(FILE, "a", encoding="utf-8") as f:
        f.write(f"{name},{score}\n")
    print("ჩაწერილია ✓")


def show_report():
    try:
        with open(FILE, encoding="utf-8") as f:
            rows = [line.strip().split(",") for line in f if line.strip()]
    except FileNotFoundError:
        print("ფაილი ჯერ არ არსებობს")
        return

    print(f"\n{'სახელი':<15}{'ქულა':>6}")
    print("-" * 21)
    for name, score in rows:
        print(f"{name:<15}{score:>6}")


while True:
    choice = input("\n1 დამატება · 2 ანგარიში · 0 გასვლა: ")
    if choice == "0":
        break
    elif choice == "1":
        add_record()
    elif choice == "2":
        show_report()

დიაგნოსტიკაTroubleshooting

ხშირი შეცდომებიCommon errors

შემაჯამებელიWrap-up

რა უნდა დაგამახსოვრდესWhat to remember

• with open(path, mode, encoding="utf-8") as f: — ერთადერთი სწორი სტილი
• რეჟიმები: r კითხვა · w შლის და წერს · a ამატებს ბოლოში
• კითხვა: read() · readlines() · უკეთესი — for line in f
• ჩაწერა: write() (\n ხელით) · print(..., file=f)
• ქართული ტექსტი → encoding="utf-8" ყოველთვის
• დამუშავების შაბლონი: strip → split → convert → accumulate

• with open(path, mode, encoding="utf-8") as f: — the only correct style
• Modes: r read · w erases and writes · a appends at the end
• Reading: read() · readlines() · better still — for line in f
• Writing: write() (add \n yourself) · print(..., file=f)
• Non-ASCII text → always encoding="utf-8"
• The processing pattern: strip → split → convert → accumulate